چرخه حمایت از ایدههای نوین و دانشی تا مرحله تبدیل شدن به محصولات فناورانه قابل عرضه به بازار، رسالت اصلی پارکها و مراکز رشد علم و فناوری است. از این رو، مراکز نوآوری با هدف حمایت از افراد مستعد و خلاق – با چشمانداز توسعه فنآفرینی – از طریق ایجاد بسترهای حمایتی مناسب، زمینه پرورش ایدههای نو و کاربردی را به عنوان نخستین گام چرخه فراهم میآورند. این مراکز زیر نظر مراکز رشد وابسته به پارکهای علم و فناوری هستند و فقط تیمهای نوآور در آنها پذیرش میشوند
اهداف مرکز نوآوری
- بسترسازی برای پیادهسازی ایدههای نو مبتنی بر دانش توسط صاحبان ایده
- ایجاد زمینه مناسب برای ظهور و حمایت از خلاقیت نیروهای جوان
- پذیرش نوآوران و کمک به ایجاد، پرورش و بقاء فعالیت نوآورانه و هدایت آنها به سمت فعالیتهای گروهی
- هدایت نوآوران به سمت ثبت اختراع، شرکت در مسابقات علمی و جشنوارهها و فراهم آوردن تسهیلات برای ادامه فعالیت و پذیرش در مراکز رشد
وظایف مرکز نوآوری
- پذیرش صاحبان ایده
- کمک به ایجاد، پرورش و بقاء فعالیت نوآورانه
- هدایت صاحبان ایده برای پیادهسازی ایده از طریق ارائه خدمات و مشاوره مورد نیاز
- تشویق و ترغیب نوآوران به راهاندازی کسب و کارهای دانشی
- ایجاد تسهیلات برای ادامه فعالیت در قالب پذیرش در مراکز رشد واحدهای فناور
- تلاش برای فراهم آوردن حمایتهای قانونی برای حفظ حقوق مالکیت فکری
- حمایت از صاحبان ایده در راستای کاربردی نمودن ایدههای علمی
تفاوت مرکز نوآوری با شتابدهنده و استارت آپ
شتابدهندهها از یک تیم استارتآپ که ایدهای مورد تأیید آنها دارد حمایت میکنند، درواقع ایدههای استارتآپهای مختلف را گلچین میکنند و بهترین آنها که در کمترین زمان به بیشترین سود برسد را انتخاب میکنند. آنها شرکتی با گروه استارتآپ تأسیس و در مقابل سرمایهگذاری اولیه و آموزشها و خدماتی که به صاحبان ایده میدهند سهمی از شرکت را در اختیار میگیرند، البته میتواند تأسیس شرکت هم در کار نباشد و در قبال حمایتهای مالی و معنوی از طرحها، سهمی از آینده تولیدی محصول را در اختیار بگیرند.
معمولاً شتابدهندهها فعالیتهایی با سرعت بالا انجام میدهند و بعد آن را به حالت شرکتی مستقل رها میسازند (پس از پذیرش نهایی طرح و سرمایهگذاری بیشتر شتابدهنده) البته با سهام محفوظ شتابدهنده، ولی در مراکز نوآوری این گونه عمل نمیکنند و در هستههای پژوهشی خود در زمینههای مختلف به مطالعه طرحهای مختلف میپردازند و بحث تجاریسازی را با یک شریک یا همکار صنعتی یا دولتی انجام میدهند. البته این مراکز از پژوهشگرانی که ایدههای مناسب دارند هم دعوت به همکاری میکنند. نکته ای دیگر که بایستی به آن توجه کرد این است که شتابدهندهها میتوانند انتفاعی یا غیرانتفاعی باشند ولی مراکز نوآوری عموماً وابسته به دولتها هستند.
شتابدهندهها معمولاً با برگزاری مسابقاتی به جذب ایده میپردازند. ولی مراکز نوآوری معمولاً اینگونه نیستند، افراد خود درخواست بررسی ایده را میدهند و یا بهعنوان یک پژوهشگر از آنها دعوت به همکاری میشود. شتابدهندهها معمولاً کوتاهمدت هستند، عموماً حداکثر ۶ ماه، ولی مراکز نوآوری اکثراً با پروژههای بلندمدت کار میکنند. شتابدهندهها معمولاً هر ایدهای که در ابتدا حتی هیچ ربطی به علم ندارند را میپذیرند، ولی در مراکز نوآوری معمولاً کارها بر مبنای پژوهش و تحقیق انجام میشود.
انواع مرکز نوآوری
مراکز نوآوری درون سازمانی: این مراکز تمام فعالیتهای مربوط به نوآوری از الهام ایده تا آماده کردن پروتوتایپ را در قالبی درون سازمانی انجام میدهند، معمولاً این مراکز ازنظر اندازه و تعداد کارکنان بزرگ هستند و حوزه فعالیت آنها گسترده است.
مراکز نوآوری دانشگاهی: این مدل شرکتها در یک دانشگاه سرمایهگذاری میکنند تا از طریق محققان آن دانشگاه بتواند از لحاظ فناوری نوآوری داشته باشند.
مراکز نوآوری اهرمی: این مراکز نوآوری فعالیتی شبیه به شتابدهندهها دارند، شامل تعداد متخصص و مربی هستند و با کمپانیهای بزرگ در ارتباط هستند و از این طریق به جذب استارت آپ ها میپردازند و از طرفی برای این استارت آپ ها فرصتهای کاری ایجاد میکنند تا کالا و محصولات خود را از طریق این کمپانیها در بازار تست کنند.
پایگاههای کوچک نوآوری: این مراکز نوآوری تیمهای کوچکی هستند که بر اساس قطبهای فناورانه شکل میگیرند. سازمانهای بزرگ هدفشان از ایجاد چنین مراکزی دسترسی به تحولات فناورانه بدون سرمایهگذاریهای بزرگ میباشد. معمولاً پس از گذشت زمان این پایگاههای کوچک نوآوری تبدیل به یکی از ۳ فرم مراکز نوآری دیگر خواهند شد.
